تعریف سیستم انژکتور
سیستم انژکتور عبارت است از برنامه ریزی بسیار دقیق و حساس سوخت رسانی از باک تا داخل سیلندر و نیز برق رسانی منظم و حساب شده از باطری تا دهانه شمعها و نیز انجام عملیات ویژه دیگر، که تمام این مراحل به صورت الکترونیکی طرح ریزی و اجرا می گردد.
هدف سیستم انژکتور
کاهش مصرف سوخت و جلوگیری از هدر رفتن آن.1
جلوگیری از آلودگی هوا و در نتیجه سلامت جامعه.2
جلوگیری از فرسوده شدن زود هنگام موتور.3
آسایش راننده حین استفاده از خودرو در هر نوع .4
شرائط آب و هوایی دلخواه
معایب خودروهای کاربراتوری
عدم تناسب میزان مخلوط شدن سوخت با هوا و.1
در نتیجه آلودگی هوا
2.محتاج بودن به تنظیم در شرائط آب و هوایی مختلف.
(مناطق کوهستانی، مناطق کنار دریا، مناطق گرمسیر، مناطق سردسیر، آب و هوای خشک، آب و هوای مرطوب و...)
توزیع نابرابر سوخت به سیلندرها و در .3
نتیجه کم شدن راندمان موتور.
( سیلندرهای دورتر یعنی 1و 4 سوخت کمتری را نسبت به سیلندرهای نزدیکتر یعنی 2 و 3 دریافت می کنند.)
پدیده خفه کردن کاربراتور.4
پدیده قفل گازی.5
(پس از خاموش شدن موتور، بخار بنزین از کاربراتور به ما منیفولد هوا وارد شده و موجب قفل گازی می شود.)
تنظیمات زیاد و پیچیدگی مکانیکی .6
.افت ولتاژ جرقه تا زمان رسیدن به شمعها.7
( بدلیل استفاده از پلاتین، درب دلکو، چکش برق و...)
مصرف زیاد سوخت.8
اجزای سیستم انژکتوری بطور کلی شامل سه دسته می باشند
ECU . (واحد پردازش مرکزی)(1
سنسورها(حس گر(2
عملگرها (فرمانبر (3
ECU (واحد پردازش مرکزی)
این قطعه یک کامپیوتر کوچک است که با توجه به اطلاعات دریافتی از سنسورها، تمام عملیات برق رسانی به شمعها (اعم از زمان جرقه و میزان آوانس آن) و تمام عملیات سوخت رسانی (اعم از فعال شدن پمپ بنزین و انژکتورها، زمان شروع، مدت زمان باز ماندن، تغییر برنامه پاشش سوخت و جرقه زنی بنا به شرائط آب و هوایی مختلف و ساسات کردن در هوای سرد و ...) و نیز محاسبه میزان سرعت اتومبیل و میزان دور موتور و انتقال آن به صفحه نشاندهنده ها و ... بر عهده آن می باشد.
دو نوع حافظه می باشد دارایECU
الف) حافظه موقت که مانند حافظه رود اما مجددا قابل استحصال است. به روش برگرداندن حافظه، روش تجدید حافظه و یا Initialize می گویند. حافظه موقت شناسایی استپ موتور، دنده ها و حالات عملی خودرو و محاسبات لحظه ای را به عهده دارد و محلی برای نگهداشت معایب موقت و دائم سیستم انژکتور است.
ب) حافظه دائم که مانند سیستم عامل و Setup کامپیوترهای PC است و با قطع برق از بین نمی رود اما در صورت خراب شدن دیگر قابل برگشت نبوده و می توان گفت که ECU سوخته است. حافظه دائم شامل جدول بزرگی به نام Look up table است که در این جدول به مانند جدول ضرب ردیف ها و ستون ها و خانه هایی وجود دارد. با این تفاوت که تعداد ردیف ها و ستون های این جدول از عدد دو بیشتر بوده و تعداد آن برابر تعداد سنسورهای موجود در سیستم موتور می باشد. ECU در هر حال پس از باز کردن سوییچ در حال اسکن کردن سنسورها و گرفتن اطلاعات آنها به صورت لحظه ای و تجزیه و تحلیل آنهاست. با هر دور اسکن، اطلاعات سنسورها را دریافت داشته و از طریق این جدول و با استفاده از ردیف ها و ستون های این جدول یک خانه از جدول را هدف یابی می کند. در این خانه از جدول که طی آزمایشات متعدد در شرکت های سازنده برنامه ریزی شده سه چیز تعیین می گردد تا در این شرایط موتوری و محیطی:
1- مدت پاشش سوخت چقدر باید باشد.
2- زمان پاشش سوخت توسط انژکتور چقدر باید باشد.
3- زمان ایجاد جرقه یا آوانس باید به چه میزان اعمال شود.
موارد ایمنی حفاظت از ECU:
1- جدا کردن کابل باطری هنگامی که خودرو روشن است. همانطور که می دانید ولتاژ تولیدی دینام حدود 14 ولت است. اما باید دانست که این ولتاژ، ولتاژ متوسط تولیدی دینام است. قله (پیک) تولید ولتاژ دینام بر حسب دور موتور و بار گرفته شده از دینام، متغیر بوده و گاهی اوقات به بیش از 16 ولت نیز می رسد. در حالت عادی که کابل های باطری متصل است این نوسان ولتاژی به دلیل خاصیت خازنی باطری تعدیل می شود اما اگر کابل باطری در هنگام خودرو- روشن باز شود، این نوسانات می تواند بر روی قسمت های حساس خودرو ( کلیه ی کنترل یونیت های الکتریکی ) تاثیر نامطلوب داشته باشد . حداکثر قدرت تحمل نوسان ولتاژی ECU به صورت استاندارد تا 16ولت است. اگر هنگامی که خودرو روشن است کابل باطری را جدا کنیم به طور حتم ریسک سوختن ECU وجود دارد. طبیعی است که با توجه به قیمت زیاد آن این کار عاقلانه نیست.
2- امتحان جرقه از روی وایر شمع با اتصال آن به بدنه. وقتی سر شمع ها را می کشید و برای امتحان ارسالی به سر شمع ها توسط وایر مربوطه به بدنه جرقه ایجاد می کنید، ممکن است که مقدار جریان نابهنگام غیر قابل کنترلی را در ثانویه ی کویل ایجاد کنید . برق ثانویه ی کویل با برق سیم پیچ اولیه آن دارای تاثیر متقابل هستند. اولیه ی کویل نیز برق خود را مستقیما از ECU می گیرد. این کار ممکن است موجب ایجاد نوسانات برق در شبکه ی برق خودرو و آسیب رسیدن به قسمت های حساس ( کلیه ی کنترل یونیت ها ) به خصوص ECU انژکتور شود. در صورت تمایل به چک کردن برق سر شمع ها از یک شمع فیلرگیری شده یدک استفاده کنید تا میزان جریان دهی ثانویه کویل تحت کنترل باشد.
3- آب زدن به ECU.. اگر پشت جعبه ECU را باز کنید خواهید دید برای جلوگیری از نفوذ آب قسمت فیبر مدار چاپی و حتی پین های داخلی با ماده ای موم مانند پوشیده شده اما در هر صورت پین های نری خارجی سوکت ECU بدون محافظ هستند و خیس شدن آنها موجب اتصال کوتاه خارجی شده و ممکن است ( به احتمال زیاد ) به ECU آسیب بزند.
4- دست زدن به پین های ECU. . یکی از مواردی که اغلب با آن ناآشنا بوده و یا مورد غفلت قرار می گیرد دست زدن به پین های ECU است که به دلیل ریسک الکتریسیته ی ساکن بدن می تواند موجب آسیب زدن های جدی به آن شود. الکتریسیته ی بدن گاهی اوقات تا هزارها ولت می تواند بالا رود. در صورتی که می خواهید قدرت برق موجود در بدن خود را درک کنید آزمایش زیر را انجام دهید: یک فاز متر برق شهر را برداشته و آن را به دری آهنی که رنگ نخورده باشد بزنید، پای خود را به آرامی بر روی فرش بکشید، فازمتر به راحتی روشن شده و اگر این کار را ادامه دهید به طور دائم روشن می ماند. ( در این حالت باید جوراب به پا داشته باشید. ) . حال همان فازمتر را به پریز برق منزل بزنید فازمتر دوباره روشن می شود. در کدام حالت روشنایی فازمتر بیشتر است؟ و نیز آیا می دانید که جرقه ای که گاهی اوقات بین دست شما و اشیای فلزی مانند درب زده می شود می تواند بیش از چند هزار ولت پتانسیل داشته باشد؟
5- باطری به باطری کردن خودرو به صورت سری. دیده می شود که گاهی رانندگانی که در سرمای زمستان با باطری دشارژ شده مواجه می شوند با سری کردن باطری های دو خودرو به راحتی هر دو خودرو را استارت زده و روشن می کنند. اگر فرض کنیم دو باطری 10 ولتی را سری کنیم مجموعا 20 ولت برق داشته که در خودروهای انژکتوری می تواند موجب رسیدن به ECU انژکتوری شود. ریسک سوختن آن به طور استاندارد 16 ولت است.
اهم وظائف ECU :
1- کنترل لحظه شروع، مقدار و زمان پایان پاشش سوخت متناسب با شرائط مختلف آب و هوایی و میزان هوای ورودی.
به عبارت دیگر تنظیم و کنترل حجم تزریق سوخت. بهترین میزان ترکیب سوخت با هوا در دور آرام، نسبت 14/7 به 1 می باشد. (14/7 میزان هوا و 1 میزان سوخت می باشد )).
2- کنترل آوانس جرقه .
دیگر وظائف ECU :
1- کنترل کلیه عملگرها. {اعم از پمپ بنزین، انژکتورها، رله دوبل، گرمکن دریچه گاز (اگر داشته باشد و مورد نیاز باشد )}
2- کنترل دور موتور بوسیله انجام عملیات CUT OFF .
در سیستم انژکتور برای حفاظت از موتور و جلوگیری از خطرات احتمالی در دوره های خیلی زیاد (6000 RPM) ، سیستم CUT OFF توسط ECU فعال می شود. به این صورت که ولتاژ مصرفی انژکتورها را قطع(در نتیجه پاشش سوخت نیز قطع می گردد) و پس از پائین آمدن دور موتور و رسیدن به حد مجاز، مجدداً ولتاژ مصرفی آنها را وصل می کند. (که در نتیجه پاشش سوخت فعال شده و خودرو مجدداً روشن می گردد.)
توجه : اگر به دلائلی حالت CUT OFF از تنظیم خود خارج گردد، این مقدار دور موتور (6000 RPM) تقلیل یافته و به نصف (3000 RPM) می رسد.
1- ارسال میزان سرعت خودرو به صفحه نشاندهنده ها (پانل آمپر ).
2- روشن نمودن چراغ عیب یاب در مواقع بروز عیوب اصلی.
3- صدور دستور پاشش سوخت بیشتر (حالت ساسات) هنگام روشن کردن خودرو در هوای سرد.
4- فعال کردن گرمکن دریچه گاز هنگام روشن کردن خودرو در هوای سرد و مرطوب.
( اگر خودرو مجهز به این قطعه باشد. البته در کشور ایران کارآیی ندارد).
5- ثبت کردن عیوب بوجود آمده در سیستم انژکتور در حافظه موقت.
(این عیوب را می توان توسط دستگاه عیب یاب، دریافت و مشاهده نمود. سوکت اتصال به دستگاه عیب یاب در کنار دسته سیم کانکتور ECU قرار دارد. )
نکته:
مطالب مربوط به سنسورها و عملگرها به علت تنوع در سیستم های مختلف خودروهای دنیا، در این جزوه براساس خودروهای تولید داخل (شرکت های ایرانخودرو و سایپا) تهیه و تنظیم گردیده است و امکان تفاوت در ساختار، نحوه عملکرد و محل قرارگیری برای خودروهای مختلف وجود دارد.
سنسورها (SENSORS):
قطعاتی حساس و الکترونیکی می باشند که وظیفه اطلاع رسانی دقیق از مواضع مختلف موتور خودرو به ECU را برعهده دارند. مثل سنسور دمای هوا و ....
سنسورها شرائط کارکرد موتور در حالتهای مختلف و شرائط گوناگون را به ECU گزارش داده و ECU نیز براساس اطلاعات رسیده و پردازش آنها، دستورات لازم را برای عملگرها صادر می کند.
سنسورها مثل: سنسور فشار هوای ورودی (MAP SENSOR ) ، سنسور دمای هواف سنسور دمای مایع خنک کننده، پتانسیومتر دریچه گاز، سنسور سرعت خودرو، سنسور دور موتور، پتانسیومتر CO (مربوط به پیکان و (RD، اکسیژن سنسور (اگر خودرو به آن مجهز باشد).
معرفی سنسورها و عملکرد و نحوه تست آنها
1- سنسور فشار هوای ورودی: (Manifold Absolute Pressure (MAP) SENSOR)
یکی از پارامترهایی که روی وزن هوا و متناسب با آن اکسیژن موجود در آن تاثیر مستقیم دارد فشار هوا است بنابراین فشار هوا باید بعنوان یکی از پارامترهای مهم در سیستم انژکتوری وارد شود. بر این اساس هرچه فشار هوای جاری در منیفولد بالاتر باشد اکسیژن موجود در واحد حجم آن بیشتر بوده لذا به همان نسبت میزان پاشش سوخت نیز افزایش می یابد تا نسبت وزنی هوا به سوخت ثابت بماند.
این سنسور یک مقاومت متغیر با مقدار فشار هوا از نوع پیرو الکتریک
می باشد که وظیفه اش اندازه گیری فشار هوای ورودی به مانیفولد هوا
و ارسال آن به ECU می باشد.
دقت کنید:
پاشش سوخت متناسب با میزان هوای ورودی است.
طبق قوانین سیالات میزان هوای ورودی به دو عامل مهم یعنی فشار و دما بستگی دارد که با تغییر این دو عامل، حجم و جرم هوای ورودی تغییر می کند و در نتیجه میزان پاشش سوخت هم تغییر می کند.
محل قرار گیری :
در خودروهای پارس و سمند و 405 ، برروی سینی جلوی موتور و کنار فن رادیاتور قرار گرفته و توسط یک لوله پلاستیکی به مانیفولد هوا وصل شده است.
ولتاژ ورودی MAP SENSOR ، 5V و ولتاژ خروجی آن برحسب میزان فشار هوا بین 4/8V تا 0/2V می باشد.
تذکر:
سنسور فشار هوای ورودی (MAP) در زمانهای سوئیچ باز و موتور روشن فعال می باشد.
نکته عیب یابی:
1- راه اصلی MAP SENSOR ، اندازه گیری ولتاژهای ورودی و خروجی آن می باشد .
2- تست شیلنگ هوای آن (سوراخ و یا پارگی نداشته باشد و از جای خود خارج نشده باشد).
علائم خرابی MAP SENSOR :
1- در صورت خرابی این قطعه، خودرو حالتی شبیه 3 کارکردن دارد.
2- سنسور دمای هوای ورودی: (Inlet Air Temprature sensor)
این قطعه از یک مقاومت متغیر با دما از نوع (NTC)
تشکیل شده که با تغییر دمای بدنه سنسور ، مقاومت دو
سر پایه های آن افزایش و یا کاهش می یابد.
مقاومتهای متغیر با دما :
1- NTC (ضریب حرارتی منفی). مقاومت و دما نسبت عکس دارند. یعنی وقتی دما بالا می رود مقاومت پائین می آید و با پائین آمدن دما، مقاومت بالا می رود. این مقاومتها باید تحت کنترل باشند .
2- PTC (ضریب حرارتی مثبت). مقاومت و دما نسبت مستقیم دارند. یعنی وقتی دما بالا می رود مقاومت هم بالامی رود و با پائین آمدن دما، مقاومت هم پائین می آید. این مقاومتها تحت کنترل نیستند و دما تا یک حد برسد، از مدار خارج می شود.
محل قرار گیری:
این قطعه معمولاً بعد از فیلتر و قبل از دریچه گاز در خودروهای مختلف نصب می شود. وظیفه آن، ارسال اطلاعات مربوط به دمای هوای ورودی به به موتور برای ECU می باشد.
علائم خرابی قطعه:
در صورت خرابی سنسور، خودرو در ساعات مختلف روز و یا ایام هفته ، بد کار می کند و یا بد روشن می شود.
نکته عیب یابی:
این سنسور نیز از جمله قطعاتی است که تست ولتاژی دارد و راه اصولی تست آن، اندازه گیری ولتاژ برگشتی به ECU می باشد.
نکته1:
در برخی از سیستم های رایج دنیا به جای استفاده از سنسور فشار هوای ورودی MAP، از سنسور جریان هوای ورودی MAF(Mass Air Flow) در کنار سنسور دمای هوا استفاده می شود.
نکته 2:
در خودروهای جدیدتر معمولاً از سنسور دما و فشار هوای ورودی در یک غلاف استفاده می شود که در این حالت سنسور اصطلاحاً TMAP اطلاق می گردد.بعنوان مثال سیستم انژکتوری روآ و پژو 206 دارای این نوع سنسور می باشند.
3- سنسور دمای مایع خنک کننده: (Engine Coolant Temprature Sensor)
این قطعه از یک مقاومت متغیر با دما از نوع (NTC) می باشد و محل قرار گیری آن در سیستم خنک کننده موتور، در بلوکه سیلندر قبل از ترموستات بوده که وظیفه آن ارسال اطلاعات دمای آب موتور به ECU می باشد.
توجه:
در خودروهای پارس، سمند و 405 سه عدد سنسور دمای مایع خنک کننده به رنگهای سبز، آبی و قهوه ای بکار رفته که محل ارسال اطلاعات آنها به شرح زیر می باشد:
1- سنسور سبزرنگ: میزان دمای آب را به ECU ارسال می کند.
2- سنسور آبی رنگ : میزان دمای آب را به پشت آمپر ارسال می کند.
3- سنسور قهوه ای رنگ : میزان دمای آب را به فن رادیاتور ارسال می کند.
( در سیستم انژکتور خودروهای فوق، فقط با سنسور سبزرنگ کار داریم.)
اما در اکثر خودروها فقط یک سنسور دمای مایع خنک کننده بکار رفته که معمولاً دارای 3 پایه می باشد. (پایه های 1 و 2 برای ارسال اطلاعات دمای آب به ECU و پایه 3 برای ارسال میزان دمای آب به صفحه نشاندهنده ها (پانل پشت آمپر) می باشد.)
علائم خرابی:
1- دودکردن خودرو بطور محسوس، بویژه در حالت موتور گرم.
2- عدم تنظیم صحیح سوخت در حالت سرد توسط ECU، در نتیجه بد کار کردن خودرو یا بد روشن شدن در حالت سرد.
( این عیب با خرابی STEPPER MOTOR مشترک است. یعنی ساسات نکردن در زمان سردبودن موتور یا به علت خرابی سنسور دمای مایع خنک کننده است و یا به علت خرابی موتور مرحله ای دورآرام (STEPPER MOTOR)
نکته عیب یابی:
این قطعه نیز جزء قطعاتی است که تست ولتاژی دارند و راه اصلی تست آن، اندازه گیری ولتاژ برگشتی به ECU بین 4/8V تا 0/2V می باشد .
4- پتانسیومتر دریچه گاز: (Throttle Potentiometer or Throttle Position Sensor)
قطعه ای است که تقریباً شبیه رئوستا عمل می کند و وظیفه آن ارسال کردن اطلاعات موقعیت دریچه گاز به ECU می باشد و ECU از این اطلاعات برای تشخیص دور آرام، حالت تمام گاز و تمایل راننده جهت افزایش یا کاهش سرعت خودرو استفاده می کند.
محل قرارگیری:
برروی محور دریچه گاز در کنار دهانه ورودی مانیفولد هوا نصب شده است.
نکته عیب یابی:
این قطعه نیز جزء 4 قطعه ای است که تست ولتاژی دارند و راه اصولی تست آن ، اندازه گیری ولتاژهای تغذیه و برگشتی می باشد.
علائم خرابی قطعه:
1- در هنگام دور آرام، خودرو شدیداً دود سیاه و غلیظ از اگزوز آن خارج می گردد.
2- دیر گاز خوردن خودرو، خصوصاً در موقع شتاب گیری یا گاز نخوردن خودرو .
5- سنسور دور موتور: : (Crankshaft Position Sensor)
سنسور دور موتور از یک سیم پیچ تشکیل شده که به دور یک هسته مغناطیسی پیچیده شده و هسته آن، آهنربای دائمی است. بر اثر گردش موتور و عبور دندانه های تعبیه شده بر روی فلایویل امواج شبه سینوسی تولید شده و به ECU ارسال می گردد (آنالوگ )
محل قرارگیری:
این قطعه برروی پوسته کلاچ و کمی عقب تراز دنده فلایول (که مخصوص استارت زدن است) قرار گرفته و برای فعال شدن، یک چرخ دنده مجزا که بعد از دنده فلایویل نصب شده است، برای آن در نظر گرفته شده است .
برروی محیط این چرخ دنده، 58 دندانه تعبیه شده است. یعنی از مجموع 60 دنده که می بایست در محیط دایره قرار بگیرد، تعداد 2 دنده تعبیه نشده ( 12 درجه) است، که برای تنظیم آوانس جرقه بکار می رود.
وظائف سنسور دور موتور
1- اعلام نقطه مرگ بالا به ECU .
2- اعلام میزان دور موتور به ECU و از آنجا به پانل پشت آمپر.
3- ارائه آوانس استاتیکی حدود 12.
علائم خرابی :
1- روشن نشدن موتور.(در صورت خرابی این قطعه، خودرو به هیچ عنوان روشن نمی شود).
2- بالانرفتن دور موتور از یک حد خاص.
3- نوسانات عقربه دور موتور بخصوص در هنگام دور آرام .
دقت کنید :
ممکن است این قطعه در اثر شستن خودرو، خیس شود و یا به مرور زمان کثیف شده و یا حتی پلیسه بگیرد (چون یک آهنربای دائمی است) که در این صورت موجب بدکارکردن، پرش عقربه دور موتور و یا روشن نشدن موتور می شود.
تست عیب یابی :
این سنسور دارای 3 سیم می باشد که سیمهای شماره 1و 2 برای اندازه گیری مقاومت اهمی و سیم شماره 3، یک سیم روکش دار (شیلد) می باشد و برای جلوگیری از ورود پارازیت تعبیه شده است. (چون این سنسور، یک سیم پیچ مغناطیسی است، احتمال تأثیر پارازیت و اختلال در نحوه عملکرد آن زیاد است.) راه اصولی تست این قطعه، اندازه گیری مقاومت اهمی بین پایه های 1و 2 آن می باشد .
توجه : برای تست اهمی قطعات ، معمولاً باید منبع تغذیه قطع شود. یعنی پس از جدا کردن سوکت از سنسور اقدام به انجام تست سنسور نمائیم.
6- سنسور سرعت خودرو : (Vehicle Speed Sensor)
سنسور سرعت خودرو یک آهنربای موقت با ولتاژ 12V می باشد. که امواج را بصورت پالس ارسال می کند. (دیجیتال)
این قطعه از یک سیم پیچ تشکیل شده که به دور یک هسته آهنی پیچیده شده است و با وصل شدن جریان 12V، این هسته آهنی، به یک آهنربای موقت تبدیل شده و پس از حرکت خودرو از سرعت 2km/h به بالا ).
شروع به ارسال پالس های دیجیتال به ECU می نماید.
این سنسور در سرعتهای بالاتر از 2 km/h در هر دور گردش میل لنگ 8 پالس به ECU ارسال و از ECU به صفحه پانل آمپر ارسال می شود.
محل قرار گیری:
برروی پوسته خارجی گیربکس و بر روی شفت خروجی قرار دارد.
علائم خرابی :
1- خاموش شدن خودرو در هنگام رها کردن پدال گاز، بخصوص هنگام کاهش سرعت تا ایست کامل.
2- از کارافتادن سرعت سنج. (به شرطی که عیب مربوط به پانل پشت آمپر نباشد).
7- سنسور ضربه (Knock Sensor)
اطلاعات ارسالی از این سنسور برای ECU جهت تنظیم زمان جرقه همچنین زمان و میزان پاشش سوخت ارتباط مستقیم با کیفیت سوخت دارد. مهمترین مشخصه در تعیین کیفیت سوخت عدد بدون واحد اکتان (Octane Number) معیاری جهت
بیان مقاومت بنزین در مقابل خودسوزی بر اثر افزایش فشار می باشد. مقدار این عدد از 0 تا 100 متغیر است و هرچه عدد اکتن به 100 نزدیکتر باشد نشاندهنده کیفیت بالاتر(مقاومت بیشتر در مقابل خودسوزی) است. ECU با دریافت سیگنال از این سنسور و تخمین شدت آن، با کاهش متناسب آوانس لحظه ای و غنی کردن همزمان مخلوط سوخت و هوا در جهت جلوگیری از این معضل سعی می نماید.
علائم خرابی :
عدم توانایی ECU در برطرف کردن Knock می تواند به علت عدم عملکرد صحیح سنسور باشد. ضمناً توجه داشته باشید در صورتی که این سنسور با گشتاور توصیه شده سازنده بسته نشود اطلاعات که از نظر ایجاد Knock به ECUارسال می شود صحیح نخواهد بود بنابراین ECU نیز نمیتواند تصمیم درستی جهت تنظیم جرقه و سوخت بگیرد بنابراین می توان نتیجه گرفت کم بودن شتاب خودرو، افزایش مصرف سوخت و بد کارکردن موتور می تواند ناشی از بستن غیرصحیح سنسور ضربه باشد .
روش عیب یابی:
برای عیب یاب می توان از طریق دستگاه عیب یاب میزان آوانس جرقه را با حالت نرمال مقایسه نمود در صورت کمتر بودن میزان آوانس جرقه موتور نسبت به مقدار استاندارد می توان به عدم عملکرد صحیح این سنسور شک کرد.روش عیب یابی این سنسور نیز روش تست اهمی می باشد.
8- سنسور اکسیژن: (Oxygen Sensor)
این سنسورها نقش مهمی را در سیستم انژکتور بازی می کنند. این قطعه که در روی منیفولد دود نصب است با دود خروجی از اگزوز در تماس مستقیم است. این سنسور که نقش یک فیدبک منفی را در سیستم انژکتور دارد نسبت به جریان اکسیژن موجود در دود حساس
است. عکس العمل این قطعه در مقابل اکسیژن، تولید ولتاژ مستقیمی است که بین 0/1 تا 0/9 ولت شدت دارد. کم بودن و زیاد بودن میزان اکسیژن در دود نشانه ای از عدم عملکرد درست ECU به دلایل: خطای سنسورها، عدم عملکرد صحیح خود ECU و یا عدم تطبیق با موتوری است که یک ECU خاص بر روی آن بسته شده، می باشد .
هدف نهایی سنسور تنظیم میزان مخلوط سوخت و هوا است. ولتاژهای پائین تر نشاندهنده غنی بودن سوخت و ولتاژهای بالاتر نشاندهنده فقیر بودن سوخت در دود خروجی است.وجود این سنسور موجب می شود تا اگر خطاهایی نیز در عملکرد کلی سیستم وجود داشته باشد تصحیح شود و میزان آلودگی نهایی خودرو به مراتب کمتر از حدود آستانه خودروهای دیگری باشد که به این عنصر مجهز نیستند.سنسور Upstream درست بعد از منیفولد دود و سنسور Downstream که در بعضی از خودروها وجود دارد بعد از محفظه کاتالیست قرار می گیرد.
9- پتانسیومتر CO :
این قطعه فقط در خودروهای پیکان و RD بکار رفته که برای تنظیم میزان سوخت مصرفی آنها بوده و دارای 3 پایه می باشد .
دقت کنید:
در سیستم S2000 بجای پتانسیومتر CO از اکسیژن سنسور استفاده شده که براساس میزان گازهای خروجی از موتور، ECU را بطور اتوماتیک تنظیم می کند.
روش تنظیم سوخت توسط پتانسیومتر CO :
قبل از شروع به تنظیم، باید به چند مورد توجه کنیم:
1- اطمینان از سلامت و تنظیم بودن قطعات مکانیکی. (فیلر سوپاپها، فیلر دهانه شمعها، میزان کمپرس پیستون، سالم بودن سیت سوپاپها.)
2- اطمینان از سلامت و فعال بودن کلیه سنسورها. (دور موتور، سرعت خودرو، دمای هوا، دمای مایع خنک کننده ، MAP و پتانسیومتر دریچه گاز ).
3- تمیز و فعال بودن STEPER MOTOR.
4- RETIMING انجام شده باشد. (صفحه 42)
5- موتور به میزان کافی گرم شده باشد.(فن دور تند حداقل یک بار فعال شده باشد).
توضیح:
اگر مراحل پنجگانه فوق انجام شده باشد، تنظیم میزان سوخت مصرفی بطور دقیق امکان پذیر خواهد بود.
تنظیم سوخت بوسیله پتانسیومتر CO .
1- ابتدا مقاومت بین پایه های 1و 3 را اندازه گیری می کنیم که باید بین 13/3 تا 14
R1,3= 13/3 تا 14
رقم بدست آمده هر مقدار که باشد ، باید ثابت بوده و تغییر نکند.
2- مقاومت بین پایه های 1و 2 را اندازه گیری کرده و سپس پیچ تنظیم پتانسیومتر CO را به چپ یا راست می چرخانیم تا بداینم در کدام جهت ازدیاد رقم را نشان می دهد . ( چون کارخانه های مختلف این قطعه را تولید می کنند، امکان دارد یکی در جهت راست و دیگری در جهت چپ ازدیاد رقم را نشان دهد).
اکنون که جهت ازدیاد رقم را متوجه شدیم، آن را به خاطر می سپاریم، زیرا در مرحله 7 به آن نیاز پیدا خواهیم کرد.
3- مقاومت بین پایه های 1و 2 را تنظیم کرده تا به رقم 6 K برسد.
R1,2= 6 K
4- در این مرحله، پتانسیومتر CO را در محل خود نصب می کنیم.
5- انجام عمل RETIMING. (صفحه 42).
6- بعد از 2 تا 3 دقیقه کارکرد موتور، دقیقاًٌ به صدای اگزوز گوش می دهیم، احتمالاً صدای به کار کردن خودرو (عطسه زدن، پرت پرت کردن) را از اگزوز می شنویم.
7- خودرو را خاموش کرده ، پیچ تنظیم پتانسیومتر CO را (بدون جدا کردن سوکت آن و یا باز کردن آن) 4/1 دور در جهت افزایش سوخت(که در مرحله 2 آن را به خاطر سپرده بودیم) می چرخانیم.
8- مجدداً موتور را روشن و به صدای اگزوز گوش می دهیم، اگر صدای بدکار کردن موتور، کاملاً از بین رفت، پس خودرو تنظیم شده است . اما اگر صدای عطسه و پرت پرت کردن اگزوز کمتر شد ولی از بین نرفت مرحله 7 را مجدداً تکرار می کنیم تا مادامی که خودرو کاملاً تنظیم شود و دقیق کار کند.
در انتهای تنظیم خودرو ، مقاومت پایه های 1و 2 به رقمی در حدود 7 K می رسد .
R1,2= 7 K
عملگرها : (Actuators)
قطعاتی هستند که فقط براساس دستورات صادره از سوی ECU انجام وظیفه می کنند. مثل: انژکتورها، پمپ بنزین، کوئل دویل، گرمکن موتور ...
عملگرها مثل: پمپ بنزین ، انژکتورها، کوئل دوبل، گرمکن دریچه گاز، موتور مرحله ای دور آرام (STEPER MOTOR ) ، لامپ عیب یاب، شیر برقی (CANISTER ) ، صفحه دور موتور و دور کیلومتر، رله دوبل.
معرفی عملگرها و وظائف و نحوه تست آنها
1- رله دوبل:
این قطعه از دو رله مجزا تشکیل شده و وظیفه آن برق رسانی به قسمت های مختلف سیستم انژکتور در حالتهای سوئیچ بسته، سوئیچ باز و موتور روشن می باشد.
رله دوبل دستور فعال شدن خود را مستقیماً از ECU می گیرد. (یعنی مثبت خود را از سوئیچ، ولی دستور منفی را از ECU دریافت می کند و سپس فعال می شود ).
محل قرارگیری:
در خودروهای پارس و سمند و 405 برروی سینی فن و در کنار MAP می باشد. (در پژو 206 رله دوبل در داخل BSI قرار دارد).
وظیفه رله دوبل:
تأمین ولتاژ مصرفی برای قطعات مرتبط با ECU در حالتهای سوئیچ بسته، سوئیچ باز و موتور روشن، این قطعات عبارتند از :
1- ECU . (برای از بین نرفتن حافظه موقت باید در هر سه حالت فوق ولتاژ 12V در ECU باشد).
2- پمپ بنزین
3- انژکتورها
4- کوئل دوبل
5- گرمکن دریچه گاز
6- شیر برقی کنیستر
7- رله فن
8- سوئیچ اینرسی
علائم خرابی:
1- روشن نشدن خودرو .
2- پاک شدن مکرر حافظه موقت ECU.
نکته عیب یابی:
روش امدادی برای تست رله دوبل این است که سوئیچ را باز و سپس سوکت رله را جدا می کنیم ، در این حالت به پایه 4 آن منفی وصل کرده و صدای عملکرد آن را در صورت سالم بودن می شنویم. (البته به شرطی که به پایه 2 رله دوبل، مثبت وصل شده باشد ).
2- لامپ اخطار عیب : (MIL)
لامپ زرد رنگی است که محل قرار گیری آن برروی صفحه نشان دهنده ها (پانل پشت آمپر) می باشد.
نحوه عملکرد :
این لامپ در زمان سوئیچ باز، باید روشن بماند، ولی پس از روشن شدن موتور باید بعد از 2 تا 3 ثانیه خاموش شود .
نکته عیب یابی:
باید بدانیم که این لامپ فقط برای عیوب دائمی روشن می گردد.
در زمان موتور روشن، اگر این لامپ روشن بماند، بیانگر وجود یک عیب ماندگار در خودرو می باشد .
توجه:
اگر بعد از روشن شدن موتور، لامپ اخطار عیب بیش از 2 تا 3 ثانیه یعنی حدود 10 تا 15 ثانیه روشن بماند و سپس خاموش شود، بیانگر این موضوع است که عیب بوجود آمده برطرف شده ولی حافظه موقت در ECU پاک نشده است.
پس در این حالت اول باید حافظه موقت ECU را پاک کرده و سپس با توجه به نوع ECU بکار رفته در خودرو، آن را تجدید حافظه نمود .
3- موتور مرحله ای دور آرام (STEPER MOTOR) :
یک موتور مرحله ای صد در صد الکترونیکی است و سوزن آن دارای کورس 8 mm می باشد که می تواند 200 مرحله (200STEP) عمل کند و برای طی این 200 مرحله ، نیاز به 200 پالس از سوی ECU دارد.
200STEP تا 0 در طول 8mm یعنی طول هر STEP، 0/04mm می باشد.
این قطعه دارای دو سیم پیچ و 4 پایه بوده و کنترل حرکت آن براساس تشخیص ECU و بواسطه ولتاژی است که سیم پیچها می رساند.
محل قرار گیری آن برروی بدنه دریچه گاز می باشد.
در خودروهای SL96 ، این قطعه در دور آرام باید 81 مرحله عمل کرده باشد .
وظائف STEPER MOTOR :
1- وظیفه اصلی آن روشن نگهداشتن موتور در حالت دور آرام می باشد.
2- تنظیم دور موتور در هنگام فعال شدن کولر. (در زمان فعال شدن کمپرسور کولر، دور موتور افت پیدا کرده و موجب خاموش شدن موتور و یا وارد شدن صدمه به قطعات می شود. برای جلوگیری از این مشکل ، در زمان فعال شدن کولر، ECU به STEPER MOTOR فرمان می دهد تا دریچه گاز را کمی باز تر نموده تا دور موتور بالا برود. (حدود 50RPM).
3- انجام عملیات ساسات در زمان سرد بودن موتور.
توجه : این قطعه بنا به میزان آلودگی هوا، پس مدتی که کار می کند، کورس سوزن آن ، آلوده به رسوبات هوا می شود و کارآیی آن کم می شود.
بهتر است هر 2ماه یکبار یا هرزمان که خودرو برای سرویس آماده می شود، این قطعه از جای خود باز و پس از تمیز شدن آن و محل قرارگیری آن، مجدداً نصب گردد .
(می توان گفت: جزء تعمیرات اساسی خودروهای انژکتوری می باشد).
هشدار :
به هیچ عنوان برای تمیز کردن، در مایعات (بنزین ، گازوئیل و ...) غوطه ور نشود .
( زیرا موجب خرابی سوزن و کورس آن می شود).
بهترین وسیله برای تمیز کردن سوزن STEPER MOTOR و محل قرار گیری آن، اسپری مخصوص تمیز کردن قطعات می باشد . در صورت عدم دسترسی به اسپری ، می توان بوسیله دستمال مرطوب با آب یا الکل آن را تمیز نمود.
نکته عیب یابی:
برای تست عملکرد STEPER MOTOR دو راه وجود دارد:
1- روش امدادی قطعه را از جای خود باز نموده، دست خود را به آرامی جلوی سوزن نگه میداریم تا از جای خود خارج نشود، (زیرا با در آمدن سوزن از جای خود، موجب خرابی قطعات آن می شود). در این حالت، اگر سوئیچ باز شود، حرکت سوزن کاملاً مشهود است.
2- راه اصولی تست این قطعه اندازه گیری میزان مقاومت اهمی سیم پیچهای اول و دوم می باشد. پایه های (4و1) یا (A,D) مربوط به سیم پیچ اول و پایه های (3و 2) یا (B,C) مربوط به سیم پیچ دوم می باشد.
شناسایی پایه ها :
اگر پایه های این قطعه ، شماره نداشته باشد، برای شناسایی آنها، وقتی سوکت را از جای خود خارج کردیم، پایه سمت چپ پایه 1 محسوب می شود.
R1,4= 52 تا 55
R2,3= 52 تا 55
هشدار :
از اعمال ولتاژ مستقیم به پایه های STEPER MOTOR جداً خودداری و فقط با تست اهمی امتحان شود.
یک نکته مهم:
برای تست قطعات دو راه وجود دارد :
1- قطعه از جای خود خارج و از مدار جدا و سپس تست می شود.
2- در حالی که قطعه در جای خود نصب شده، از روی کانکتور، ECU آن را تست می کنیم یعنی از محلی که سیم از کانکتور ECU خارج و به سوی قطعه رفته و تست می کنیم این روش دو مزیت دارد.
A ) جلوگیری از بازکردن قطعه و تلف شدن انرژی و زمان.
B ) هم قطعه تست شده و هم سیم کشی از کانکتور ECU تا قطعه امتحان شده است .
علائم خرابی STEPER MOTOR :
1- دور بالای موتور پس از روشن شدن در حالت درجا. (در حالت درجا و دور آرام، دور موتور باید بین 800 RPM تا 750 باشد).
2- خاموش شدن خودرو در موقع رها کردن ناگهانی پدال گاز.
3- عدم پایداری دور موتور در دور آرام. (تنظیم نبودن و ریب زدن)
4- خودرو هنگام روشن شدن نیاز به گاز دادن دارد.
5- هنگام فعال شدن کولر، دور موتور افت پیدا کرده و یا حتی موتور خاموش می شود.
6- هنگام سرد بودن موتور در حالت ساسات کار نمی کند.
نکته:
هرگاه STEPER MOTOR برای تنظیف و یا تعویض از جای خود باز شود، هنگام نصب باید آن را دقیقاً در محل خود و با فشار مساوی پیچها نصب کرد. پس از نصب مجدد و قبل از روشن شدن خودرو، حتماً باید عملیات RETIMING انجام شود (البته بعد از پاک کردن حافظه موقت)
با انجام RETIMING قطعه STEPER MOTOR را به ECU معرفی نموده تا عملکرد دقیق خود را آغاز کند.
RETIMING :
(قبل از انجام عملیات RETIMING ، ابتدا حافظه موقت را بوسیله دستگاه یا جدا کردن کابل مثبت باطری به مدت 15 دقیقه پاک می نمائیم.)
1- خودرو را بمدت 3 تا 5 ثانیه روشن می کنیم.
2- خودرو را خاموش کرده (در حالت سوئیچ بسته) و 10 ثانیه صبر می کنیم.
3- سوئیچ را باز نموده و 10 ثانیه صبر می کنیم.
4- بدون فشار آوردن به پدال گاز، خودرو را روشن می کنیم تا درجا و در حالت دور آرام کار کند.
توجه :
اگر RETIMING انجام نشود همان عیبی که بواسطه خرابی STEPER MOTOR بوجود آمده بود، هنوز پابرجا است .
توصیه می شود پس از انجام هرگونه تعمیراتی که برروی موتور خودرو انجام می شود، عملیات RETIMING نیز انجام شود.
هشدار :
به هیچ عنوان موقع روشن شدن خودروهای انژکتوری پدال گاز را فشار ندهید، زیرا حرکت سوزن STEPER MOTOR موجب اختلال در عملکرد ECU می گردد. نکته دیگر آنکه هنگام روشن کردن خودرو، پس از باز شدن سوئیچ ، چند ثانیه صبر کرده تا پمپ بنزین غیر فعال شده و سپس اقدام به روشن کردن خودرو نمائید .
مخزن کنیستر (CANISTER) :
محفظه مخصومی است که در زمان موتور خاموش، بخارات بنزین از سطح باک جمع آوری شده و به داخل آن وارد می گردد و ECU در زمان مشخص و هنگام نیاز از آن ، استفاده می کند.
4- شیر برقی کنیستر :
هنگام افزایش فشار بخارات بنزین در مخزن کنیستر ECU با فرمان دادن به شیر برقی کنیستر، بخارات جمع شده بنزین در مخزن کنیستر را به مانیفولد هوا می رساند.
5- انژکتورها :
انژکتور قطعه ای است که وظیفه آن پاشش سوخت تحت فشار بصورت پودر (قطرات بسیار ریز مایع) در زمان و با مقدار مشخص به درون منیفولد گاز جهت ترکیب با هوای ورودی می باشد و محل قرارگیری آن برروی سر سیلندر و پشت سوپاپ گاز می باشد .
انواع انژکتور از نظر ساخت :
1- انژکتور مخروطی . در خودروهای پارس و سمند و 405 بکار رفته و در زاویه 30 درجه پاشش می کند .
2- انژکتور استوانه ای . در خودروهای پیکان و 206 بکار رفته و در زاویه 10 درجه پاشش می کند.
عیوب احتمالی :
1- گیرکردن سوزن انژکتور.
2- قطع شدن ارتباط داخلی سیم پیچ آن.
3- قطع ولتاژ از سوی ECU.
4- نشتی بنزین. (رسوبات بنزین در اطراف آن جمع می شود).
علائم خرابی :
1- بهترین علامت خرابی این قطعه ، حالت 3 کارکردن موتور می باشد. (مانند حالت خرابی شمعها )
2- اگر سوزن انژکتور در حالت باز بودن، گیرکند ، حالت بد کارکردن موتور (خام سوزی) واندکی افزایش مصرف بنزین مشاهده می گردد.
نکته عیب یابی:
برای تست انژکتور ها :
1- بار اعمال ولتاژ 12 V حرکت سوزن را مشاهده و از سلامت آن آگاه می شویم. (این در صورتی است که قطعه از محل خود باز شده باشد).
2- راه اصولی تست این قطعه، اندازه گیری مقاومت اهمی بین پایه های 1و 2 آن بین 16 تا 12 ) می باشد.
R1,2= 12 تا 16
دقت کنید:
سه قطعه حساس در سیستم انژکتور بکار رفته که اگر هر کدام از آنها خراب شود موتور روشن نمی شود. این سه قطعه عبارتند از :
1- انژکتور.
2- پمپ بنزین .
3- کوئل دوبل.
6- پمپ بنزین:
در سیستم انژکتور برای انتقال سوخت از باک به انژکتورها، از پمپ بنزین برقی استفاده شده است.
محل نصب:
در خودروهای پارس و سمند و 405 و پیکان در زیر اطاق، سمت راست صندلی عقب و نزدیک باک می باشد.
(در پژو 206، پمپ بنزین در داخل باک قرار دارد).
علائم خرابی :
1- موتور روشن نمی شود. (پمپ از کار افتاده است).
2- موتور در موقع شتاب گیری و یا سرعتهای بالا شدیداً لرزش داشته و یا ریب می زند. (پمپ نیم سوز شده است).
جهت اطلاع:
برای امداد خودرویی که پمپ بنزین آن نیم سوز و برای ادامه مسیر دچار مشکل شده، map sensor را جدا می کنیم، با این عمل سوزن انژکتورها دائماً باز شده و پاشش سوخت یکسره می شود. در این هنگام می توان خودرو را به تعمیرگاه رساند .
نکته عیب یابی:
در پمپ بنزین بدون عیب مقاومت داخل سیم پیچ آن باید کمتر از 1 باشد.
R1,2= 1
روش تست میزان سوخت رسانی پمپ بنزین:
در کنار سوکت کوئل دوبل، یک سوکت آزاد قرار گرفته که مستقیماً به پمپ بنزین متصل است.
هرگاه سیم مثبت را از باطری به این سوکت وصل کنیم، پمپ بنزین شروع به کار می کند. (حتی اگر سوئیچ بسته باشد). اکنون اگر شلنگ ورودی ریل بنزین را در آورده و درون ظرف اندازه گیری مایعات قرار دهیم، می بایست پمپ بنزین در زمان 15 ثانیه ، نیم لیتر بنزین را ارسال کند.
کم بودن این مقدار، نشانه نیم سوز بودن پمپ بنزین می باشد .
رگلاتور فشار بنزین : (Fuel Pressure Regulator)
از آنجا که پمپ بنزین ، سوخت را با فشار زیاد (6bar ) به سوی انژکتورها ارسال می کند و امکان آسیب دیدگی انژکتورها خصوصاً در دور آرام وجود دارد، لذا قطعه ای بنام رگلاتور فشار بنزین در وسط مدار سوخت قبل از انژکتور تعبیه گردیده و وظیفه آن کم کردن فشار سوخت ورودی (6bar )و ثابت نگه داشتن آن در حدود 3/5 bar تا 3 می باشد.
محل قرار گیری:
در خودروهای پارس، سمند و 405 در انتهای ریل سوخت می باشد.
( این رگلاتور در پژو 206 داخل پمپ بنزین تعبیه شده و پمپ بنزین داخل باک قرار دارد).
علائم خرابی:
1- در صورت خراب شدن اورینگ بزرگتر، شاهد نشتی بنزین از رگلاتور خواهیم بود و در نتیجه مصرف سوخت زیاد خواهد بود.
2- در صورت خرابی اورینگ کوچکتر، موتور در دورهای بالا، شدیداً کم می آورد.
( وقفه در گاز خوردن، دل زدن و بدکارکردن)
نکته بسیار مهم:
در صورت خرابی رگلاتور، ابتدا این موارد بررسی شود:
1- مدار ورودی سوخت (عدم نشتی و گرفتگی)
2- مدار لوله ها . (عدم نشتی ، گرفتگی یا پارگی لوله ها )
3- فیلتر بنزین . (تمیز بودن)
توصیه مهم :
توصیه می شود هرگاه رگلاتور فشار بنزین از جای خود باز شد، قبل از جا زدن و بستن، هر دو اورینگ آن تعویض شود.
7- سوئیچ اینرسی :
قطعه ای است که نسبت به ضربه حساس بوده و از خود عکس العمل نشان می دهد. این قطعه در مدار پمپ بنزین قرار گرفته و محل نصب آن ، برروی بدنه گلگیر در داخل موتور می باشد .
وظیفه آن :
اگر به هر دلیلی (تصادف یا ...) به این سوئیچ ضربه وارد شود، ولتاژ ورودی پمپ بنزین را قطع می کند تا از آتش سوزی یا خطرات احتمالی دیگر جلوگیری کند .
(به همین دلیل است که هنگام وارد آمدن ضربه به بدنه اتومبیل ، سوئیچ اینرسی فعال شده و موتور خاموش می شود برای فعال شده و موتور خاموش می شود. برای فعال شدن پمپ بنزین و روشن کردن موتور، باید شاسی روی سوئیچ اینرسی را فشار داده تا ولتاژ پمپ بنزین مجدداً وصل شود).
فیلتر بنزین:
این فیلتر از نوع کاغذی بوده و ذرات 8تا 10 میکرون را جذب می کند.هنگام نصب باید دقت شود که جهت فلش از باک به سمت ریل سوخت باشد. برای تمیز کردن آن ، ابتدا با بنزین شسته شود، سپس از طرف لوله خروجی ، با فشار باد تمیز شود. محل نصب آن بعد از پمپ بنزین می باشد.
8- گرمکن دریچه گاز :
یک مقاومت متغیر از نوع PTC است. (ضریب حرارتی مثبت) که مقاومت و دما نسبت مستقیم دارند.
در آب و هوایی که هم سرد و هم مرطوب می باشد، قطرات بخار آب بصورت برفک برروی مسیر هوای دور آرام ایجاد شده و مانع حرکت سوزن STEPER MOTOR می شود که موجب بروز مشکلاتی در هنگام روشن شدن موتور می گردد.
برای رفع این مشکل از یک مقاومت متغیر با دما از نوع PTC در محل عبور هوای دور آرام استفاده شده است.
به محض بازشدن سوئیچ در هوای سرد و مرطوب، این مقاومت فعال شده و موجب ذوب شدن برفک و فعال شدن STEPER MOTOR می گردد .
این قطعه عملاً در کشور ما کارآیی ندارد، لذا برروی پیکان طراحی نشده است .
علائم خرابی :
خراب شدن این قطعه موجب بد روشن شدن موتور درهوای سرد و مرطوب می گردد.
اگر خودرو در هوای سرد و مرطوب بد روشن شود و سنسور دمای مایع خنک کننده و نیز STEPER MOTOR سالم باشند، عیب از گرمکن دریچه گاز می باشد .
9- کوئل دوبل:
این قطعه از دو سیم پیچ اولیه و دو سیم پیچ ثانویه تشکیل شده و براساس ولتاژ که به سیم پیچهای اولیه وارد می شود، آن را هزار برابر کرده و به سیم پیچهای ثانویه وارد می کند .
نحوه عملکرد:
در کوئل دوبل سیم پیچهای ثانویه دو به دو با هم مرتبط می باشند. (1و 4) (2و 3) و هنگام فعال شدن کوئل، با هم عمل جرقه را انجام می دهند.
در سیم پیچهای اولیه منفی، از طرف ECU به پایه های 1و 2 و مثبت ، از طرف سوئیچ به پایه 3 متصل می گردد.
نحوه تست سیم پیچهای اولیه :
کوئل دارای سوکتی است که 4 رشته سیم دارد و سیم سمت چپ سوکت، سیم شماره 1 محسوب می شود(سیم شماره 4 عملاً قطع می باشد).
اکنون پس از شناسایی سیمها، برای تست سیم پیچهای اولیه، می بایست مقاومت اهمی بین پایه های (3و1) برای سیم پیچ اول و (3و2) برای سیم پیچ دوم را اندازه گیری کرد.
R1,3= 0/6 تا 0/8
R2,3= 0/6 تا 0/8
برای تست سیم پیچهای اولیه می توان از سوکت ECU و سوکت رله دوبل اقدام کرد. به این ترتیب که مقاومت بین پایه های 1و19 در ECU را برای سیم پیچ اول و مقاومت بین پایه های 1در ECU و 5 در رله دوبل را برای سیم پیچ دوم اندازه گیری نمود.
نحوه تست سیم پیچهای ثانویه:
برای تست سیم پیچهای ثانویه، می بایست مقاومت اهمی بین خروجی شمعهای (4و1) برای سیم پیچ اول و مقاومت اهمی بین خروجی شمعهای (3و2) برای سیم پیچ دوم را اندازه گیری نمود.
R1,4= 7100 تا 7400
R2,3= 7100 تا 7400
دقت کنید :
همانگونه که در ابتدای مطلب گفته شد، در کوئل دوبل، خروجی جرقه ها دو به دو می باشد. یعنی شمعهای سیلندر (4و1) همزمان با هم و شمعهای سیلندر (3و2) نیز با هم عمل جرقه را انجام می دهند.
مزیت این عمل از آن جهت است: سیلندری که عمل احتراق را انجام داده و در حال تخلیه دود می باشد، به کمک جرقه ای که توسط شمع در این لحظه ایجاد می گردد، عمل اشتغال گازهای خروجی را (اگر 100% انجام نشده و ناقص باشد) کامل کرده و موجب از بین رفتن آلودگی هوا می گردد.
مبدل کاتالیزوری :
قطعه ای است که در منبع اگزوز نصب شده و برای تصفیه گازهای خروجی می باشد.
این قطعه می تواند دمای 800 تا 600 درجه سانتیگراد را تحمل نماید ، اما زمانی که دما از حدود 1050 درجه سانتیگراد بالاتر برود، مواد داخلی آن از بین رفته وعملاً کارآیی خود را از دست می دهد.
مراحل عیب یابی و تعمیر در سیستم انژکتور:
1- تشخیص محل عیب.
2- برطرف کردن عیب.
3- پاک کردن حافظه موقت ECU. (زیرا عیوب بوجود آمده، در حافظه موقت ECU ثبت می گردد).
4- تجدید حافظه.
دقت کنید :
در صورت اجرا نشدن مرحله 3و4، اگرچه عیب برطرف شده است، اما حالت کارکرد موتور، مانند زمانی است که عیب برطرف نشده است .
پس در سیستم انژکتور، بعد از رفع عیب ، اجرای مرحله 3و4 لازم و ضروری است.
علائم ناشی از اینکه ECU حافظه موقت خود را از دست داده باشد:
1- ریب زدن موتور.
2- لرزش موتور در دور آرام.
3- میل به خاموش شدن موتور در موقع گازدادن.
4- خاموش شدن ناگهانی موتور، هنگام فعال شدن کمپرسور کولر در دور آرام .
نکته عیب یابی ECU در حالت سوئیچ بسته:
1- اولین و مهمترین مرحله ، کنترل ولتاژ باطری می باشد(درصورتی که ولتاژ باطری کمتر از 12V باشد، ECU عملکرد مناسبی ندارد).
2- تست ولتاژ ورودی ECU . برای این کار از انتهای سیم کشی شروع می کنیم، یعنی ابتدا پایه 4 در ECU را تست کرده و اگر ولتاژ 12V وارد نشده باشد، به پایه 2 در رله دوبل مراجعه می کنیم، اگر اینجا نیز ولتاژ موجود نباشد به جعبه تقسیم کالسکه ای و پس از آن به سر باطری و کابلهای اتصال آن(هم مثبت و هم منفی) مراجعه و عیب را برطرف می کنیم .
مواردی که ECU نیاز به تجدید حافظه دارد:
1- استفاده از ECU جدید.
2- جداشدن کابل مثبت یا منفی باطری بیش از 15 دقیقه .
3- جداشدن سوکت رله دوبل بیش از 15 دقیقه.
4- بعد از تعمیرات سوخت رسانی و جرقه (و یا هرنوع تعمیر دیگری در سیستم انژکتور انجام می گیرد) حتماً باید حافظه ECU را پاک کرده و مجدداً آن را تجدید حافظه نمائیم.
طریقه پاک کردن حافظه موقت ECU :
1- یا با دستگاه DIAG . (اگر موجود باشد).
2- یا با جداکردن سر باطری به مدت 15 دقیقه.
( که در این صورت حافظه موقت ECU خود به خود پاک می شود ).
تجدید حافظه ECU MM8P :
پس از پاک کردن حافظه موقت ECU
1- انجام عملیات RETIMING :
برای اجرای این عمل باید 4 مرحله زیر را به ترتیب انجام دهیم:
A : موتور را به مدت 3 تا 5 ثانیه روشن می کنیم.
B : موتور را خاموش کرده (در حالت سوئیچ بسته) و 10 ثانیه صبر می کنیم.
C : سوئیچ را باز نموده و 10 ثانیه صبر می کنیم.
D: بدون فشار آوردن به پدال گاز ، موتور را روشن کرده تا درجا و درحالت دور آرام کار کند .
2- معرفی دنده ها به ECU:
پس از گرم شدن موتور، اهرم دنده را در وضعیت دنده 1 قرار داده و با خودرو حرکت می نمائیم تا دور موتور به 3500RPM برسد. سپس وارد دنده 2 و مجدداً دور موتور را به 3500RPM می رسانیم. اکنون صبر کرده تا دور موتور اندکی کاهش یابد، سپس از دنده 2 وارد دنده 1 می شویم. (دنده معکوس) با انجام عملیات فوق، دنده 1 برای ECU معرفی می گردد.
در این حال از دنده 1 وارد دنده 2 و پس از آن وارد دنده 3 می شویم و دور موتور را 3500RPM می رسانیم، کمی صبر کرده وارد دنده 2 می شویم. (دنده معکوس)
با این عمل ، دنده 2 نیز برای ECU معرفی می شود.
به همین ترتیب دنده های 3و 4 را نیز به ECU معرفی می نمائیم.
توجه:
دنده 5 و دنده عقب نیاز به معرفی ندارند.
1- پس از معرفی دنده ها به ECU، با خودرو در شرائط و دورهای مختلف حداقل بمدت 10 دقیقه (ترجیحاً در جاده صاف) رانندگی می نمائیم .
دقت کنید :
1- معرفی دنده ها حتماً باید هنگام حرکت خودرو برروی زمین انجام گیرد. پس اگر خودرو روی جک باشد. معرفی دنده ها امکان پذیر نیست.
2- اگر معرفی دنده ها بصورت اصولی انجام نگیرد، خودرو پس از 2 تا 3 ساعت رانندگی در شرائط مختلف، خود به خود دنده را به ECU معرفی می نماید (البته طبیعی است در این صورت ، نتیجه مطلوبی را که با انجام مرحله 2 بدست می آمد، نخواهد داشت)
3- اگر در زمان معرفی دنده ها، به مانع برخورد کرده و توقف کردیم، هر تعداد دنده ها که معرفی شده باشد ، در حافظه ECU ثبت شده و می بایست ما بقی آنها را به ECU معرفی نمائیم. (نیاز به بازگشت به ابتدای مرحله نمی باشد).
4- خودروهایی که دنده اتوماتیک می باشند، معرفی دنده ها به ECU با دستگاه انجام می گیرد.
تجدید حافظه ECU SL96 :
1- انجام عملیات RE TIMING:
( هیچ فرقی با M.M.8P ندارد)
2- رانندگی با خودرو در شرائط مختلف (حدود 20 دقیقه )
3- معرفی دنده ندارد .
تجدید حافظه ECU S2000 :
1- انجام عملیات RETIMING:
( هیچ فرقی با M.M.8P ندارد)
2- معرفی دنده ها به ECU.
پس از گرم شدن موتور، اهرم دنده را در وضعیت دنده 1 قرار داده حدود 50 متر طی مسافت نموده، سپس با دنده 2 نیز 50 متر، دنده 3 نیز 50 متر، دنده 4 نیز 50 متر، دنده 5 نیز 50 متر حرکت می کنیم. با انجام این عملیات، دنده ها به ECU معرفی می شوند.
دقت کنید:
یادگیری و شناسایی شماره پایه های سوکت، در هنگام استفاده از نقشه برای تعمیر کردن قطعات سیستم انژکتور الزامی است .
توجه:
1- در ECU مدل SL96 ، نقشه سمند با پیکان، تفاوت کوچکی دارد و آن اینکه در نقشه سمند پایه 13 برای پمپ بنزین و پایه 5 برای رله دوبل می باشد. (یعنی برعکس نقشه پیکان)
2- هنگام جدا کردن سوکت رله دوبل ، ابتدا باید خار کنار سوکت را به عقب برده و همزمان با جداکردن رله دوبل، خار سوکت را هم عقب نگه داریم تا رله دوبل براحتی جدا شود.
در موقع جازدن رله دوبل هم، باید ابتدا خار سوکت را عقب نگه داریم، سپس همزمان با جازدن رله دوبل، خار را هم به سمت جلو فشار دهیم تا سوکت کاملاً در جای خود قرار گیرد.
توجه:
تست قطعات در انژکتور به دو روش می باشد:
1- تست ولتاژی.
2- تست اهمی.
در سیستم انژکتور 4 قطعه به روش تست ولتاژی ، امتحان می شوند :
1- سنسور فشار هوای ورودی.
2- سنسور دمای هوا .
3- سنسور دمای مایع خنک کننده.
4- پتانسیومتر دریچه گاز .
